سراش

چگونه حرف بزنیم؟

وَ قُولُواْ لِلنَّاسِ حُسْنًا

و با مردم با زبان نیکو سخن گویید(بقره/83)

 

بیندیشد، آن گه بگوید سخن                 سخن دان پرورده پیر کهن

نکوگوی، اگر دیرگویی چه غم                مزن بی تأمل به گفتار دم

******

میاور سخن در میان سخُن        سخن را سَرست ای خردمند و بن

نگوید سخن تا نبیند خموش            خداوند تدبیر و فرهنگ و هوش

تفسیر:

انسان برای ادامه حیات خود به هم نوع خود نیاز جدی دارد. این نیاز در صورت تعامل برطرف می شود. تعاملات انسانی به واسطه ارتباط جمعی و فردی حاصل می شود. برای ارتباط افراد جامعه انسانی خداوند متعال وسیله ای به نام کلام و یا گفتار را به انسان عطا نموده است. خود این کلام در قرآن کریم به چند دسته تقسیم می شود:

1-کلام نیکو: وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنا با مردم به نیکویی سخن بگویید. این نوع کلام برای عموم است اعم از مسلمان و کافر و غیره.

2-کلام نرم: فَقُولا لَهُ قَوْلًا لَیِّنا (طه/44)با او به نرمی سخن بگویید. این قول در مقابل دشمنی است که تو مامور هدایت آنی.

3-قول معروف: إلا أَنْ تَقُولُوا قَوْلًا مَعْرُوفا(بقره/235)اینکه سنجیده سخن بگویید. این نوع سخن در محکمه هاست. ْ وَ قُولُوا لَهُمْ قَوْلًا(نساء/5) مَعْرُوفا با آنان سنجیده سخن بگویید. این نوع سخن در مقابل سفیهان و نادان است. وَ قُولُوا لَهُمْ قَوْلًا مَعْرُوفا(نساء/8) این قول در مقابل ایتام و مساکین است. وَ قُلْنَ قَوْلًا مَعْرُوفاً(احزاب/32)  در برابر نامحرمان سخن سنجیده گویید.

4-سخن عقل پسند: وَ لْیَقُولُوا قَوْلاً سَدِیدا  (نساء/9)و گفتار آنها گفتار شرع و عقل پسند باشد. این نوع سخن برای کسانی است که فرزندانی دارند که بعد از آنها خوف فقر آنان است. وَ قُولُوا قَوْلاً سَدِیداً (احزاب/70)بگوئید قول محکم با مغز.

5-قول موثر: وَ قُلْ لَهُمْ فِی أَنْفُسِهِمْ قَوْلًا بَلِیغا(نساء/63) با آنان در خلوت تاثیر گذار سخن بگو. زیرا در خلوت اثر قول بیشتر است تا در بین مردم.

6-سخن کریمانه: وَ قُلْ لَهُما قَوْلًا کَرِیما(اسراء/23) در مقابل پدر و مادر کریمانه سخن بگو.

7-سخن آسان: فَقُلْ لَهُمْ قَوْلاً مَیْسُورا(اسراء/28) در مقابل والدین و اقارب و مساکین که مالی برای بخشش نداری با آنان سخن آسان بگو.

8-نیکو ترین قول: وَ مَنْ أَحْسَنُ قَوْلاً مِمَّنْ دَعا إِلَى اللَّهِ وَ عَمِلَ صالِحاً...(فصلت/33)و کیست نیکوتر از حیث گفتار از کسى که دعوت کند بندگان را بسوى خداوند متعال و عمل کند به اعمال صالح....

9-قول ثقیل و سنگین: إِنَّا سَنُلْقِی عَلَیْکَ قَوْلًا ثَقِیلًا(مزمل/5) همانا ما به زودی بر تو قول سنگینی را القاء می کنیم. منظور قرآن کریم است که عمق معنا و مراد از آن را فقط به اراده الهی کسانی می فهمند که مخاطب قرآن باشند.

این موارد اقسام قول در قرآن کریم است. اما آنچه در موضوع مورد بحث است نحوه گفتار با مردم است. سپس در موارد خاص نحوه سخن هم خاص خواهد بود. بهترین نوع سخن دعوت به سوی خداست. که در سوره مبارکه فصلت بیان داشته است. وَ مَنْ أَحْسَنُ قَوْلاً مِمَّنْ دَعا إِلَى اللَّهِ وَ عَمِلَ صالِحاً وَ قالَ إِنَّنِی مِنَ الْمُسْلِمِینَ

داستان:

1-حکیمی جهاندیده و سرد و گرم روزگار چشیده اما نابینا زیر درخت انجیر هندی نشسته بود و غرق افکار خود بود. ناگهان مردی آمد و با صدای بلند پرسید: ای مرد ناتوان! آیا صدای پای کسی را که از این جا گذشته باشد، شنیده ای؟ حکیم جواب داد: خیر! چند لحظه بعد، مرد دیگری آمد و پرسید: ای مرد، آیا نشنیدی کسی از اینجا بگذرد؟ حکیم جواب داد: بلی آقا مردی همین حالا با چنین سوال مشابهی از اینجا رفت. بعد از مدتی مرد دیگری آمد و پرسید: آقای عزیز! آیا شما صدای پای مردی را که از اینجا گذر کرده باشد، شنیده اید؟ حکیم جهاندیده جواب داد: نخست «نوکر شما و بعد پیشکار شما از اینجا گذشتند!» و هردو نفر، سوال مشابهی داشتند.آن مرد متعجب شد و پرسید: ای نیک مرد، از کجا فهمیدی آنها، نوکر و پیشکار من بودند؟ حکیم جواب داد: از طریق حرف زدن آنان؛ مرد اول بی ادبانه حرف زد، دومی با کمی ادب و شما با ادب سوال کردید. و افزود: یادتان باشد که آدم ها از نحوه سخن گفتن شان مورد داوری قرار می گیرند. همیشه شیوه سخن گفتن، معرف آدم هاست.

تا مرد سخن نگفته باشد         عیب وهنرش نهفته باشد

2-روزی علی (ع) از سوی پیامبر مأمور شد تا با سه نفر که برای کشتن ایشان هم پیمان شده بودند، پیکار کند. آن حضرت، یکی از آن سه نفر را کشت و دو نفر دیگر را اسیر کرد و خدمت پیامبر خدا آورد. پیامبر، اسلام را بر آن دو عرضه کرد و چون نپذیرفتند، فرمان اعدام آنان را به جرم توطئه گری صادر کرد. در این هنگام، جبرئیل بر رسول خدا (ص) نازل شد و عرض کرد: خدای متعال می فرماید: یکی از این دو نفر را که مردی خوش خلق و سخاوتمند است، عفو کن. آن گاه پیامبر از قتل او صرف نظر کرد. وقتی آن فرد دانست که به سبب داشتن این دو صفت نیکو، مورد عفو الهی قرار گرفته است، شهادتین را گفت و اسلام آورد. رسول خدا(ص) درباره وی فرمود: او از کسانی است که خوش خویی و سخاوتش، او را به سمت بهشت کشانید(بحارالانوار، ج ۷۱، ص ۳۹۰)

3- امام صادق (ع) فرمود: زسول خدا در منزل نشسته بودند عبدالله بن ابی بن سلول ( سر دسته منافقان مدینه) اجازه ورود خواست حضرت فرمود: بد ترین برادران عشیره است به او اجازه ورود دهید. هنگامی که داخل شد حضرت او را نشاند و با خنده و چهره ای گشاده با او برخورد کرد. هنگامی که خارج شد عایشه از رسول خدا سوال کرد؟ ای رسول خدا چرا اینگونه با او سخن گفتی و چرا اینگونه با او برخورد کردی؟ حضرت فرمود ای عایشه و ای حمیراء همانا بدترین مردم کسی است که به خاطر دوری و پرهیز از شرش مورد تکریم باشد. (السیرة النبویّة،جزء 3 و 4، ص 525)

حدیث:

1-امام صادق (ع) فرمود: شما را به تقوی الهی سفارش می کنم. و اینکه با مردم معاشرت کنید و با آنان داد و ستد کنید و آنان را یاری کنید و از آنان کناره گیری نکنید و همانطور که خداوند فرموده است با آنان به نیکی سخن بگویید.  

2-امام عسکری (ع) فرمود: بهترین صدقه ای که فرد برای خود و برادرانش می فرستد مدارا با مردم است.

‏3-امام صادق (ع) فرمود: با همه مردم به نیکی سخن بگویید. چه مومن و چه مخالف (با ما اهل بیت) اما با مومنین با چهره ای گشاده و با مخالفان با مدارا به خاطر جذب آنان به ایمان . پس اگر نا امید از جذب به ایمان باشد شر آن مخالف را از خود و از برادران مومن خود دور کرده است.


هنوز نظری ثبت نشده است

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی


۰
پنجشنبه, ۳۰ مرداد ۱۳۹۹، ۱۱:۴۲ ق.ظ
۰
سیدهادی محمدپور

سایت

سراش

سراش مخفف سراج شیعه میباشد

مطالب قرآنی

آموزش روخوانی و روانخوانی قرآن کریم

گلچین بهترین مداحی های کشور


<<سیدهادی محمدپور>>


نکته : این سایت تازه تاسیس است تا بارگزاری کامل مطالب صبور باشید.

نویسندگان

سیدهادی محمدپور